Publikacja (red. Hans-Jürgen Bömelburg, Marlene Klatt) prezentuje wybór dokumentów pozwalających przyjrzeć się przemianom, jakie zachodziły w mieście po rozpoczęciu okupacji niemieckiej we wrześniu 1939 roku. Zebrane świadectwa pokazują Łódź z perspektywy osób należących do niemieckiej społeczności miasta – ich poglądy, doświadczenia, kariery i stosunek do bieżących wydarzeń.
Wydanie otwierają teksty Kajetana Stobieckiego i Krystyny Radziszewskiej, wprowadzające w problematykę Łodzi jako miejsca przymusowych migracji oraz ukazujące kontekst historyczny prezentowanych źródeł.
W książce znalazły się materiały dotyczące m.in.:
- zajęcia Łodzi i wprowadzenia polityki segregacji w 1939 roku
- osiedlania w Łodzi Niemców bałtyckich i wołyńskich
- Niemieckiej Listy Narodowej i polityki narodowościowej
- postrzegania Żydów i łódzkiego getta
- schyłku niemieckiej okupacji Łodzi w latach 1944–1945.
Dla niemieckich mieszkańców Łodzi okupacja oznaczała z ednej strony oczywiste uprzywilejowanie w stosunku do pozostałych grup, z drugiej zaś przymusową re-germanizację podług nazistowskich wzorców oraz nierzadko alienację od własnej historii i tożsamości. Choć traktowani znacznie lepiej niż ich polscy sąsiedzi, łódzcy Niemcy znajdowali się na podrzędnej pozycji w stosunku do przybyszów z Rzeszy, a także państw bałtyckich, którzy osiedlali się w mieście i ego okolicach, zajmując domy po wysiedlonych Żydach i Polakach. Wraz z przesiedleniami Niemców i wysiedleniami Polaków, a następnie eksterminacją Żydów rosła liczba niemieckich mieszkańców Łodzi oraz ich odsetek w ogóle ludności. Jednocześnie grupa ta stawała się coraz bardziej zróżnicowana i wewnętrznie zhierarchizowana, co nierzadko prowadziło do konfliktów
– wyjaśnia we wstępie Kajetan Stobiecki.
Publikacja stanowi cenne źródło do badań nad historią Łodzi w okresie II wojny światowej, a zgromadzone dokumenty pozwalają lepiej poznać złożone relacje narodowościowe i społeczne kształtujące życie miasta pod niemiecką okupacją.
Publikację sfinansowano ze środków Funduszu na rzecz Nauki Polskiej w ramach nagrody Copernicus 2022 dla Krystyny Radziszewskiej.
Więcej o „Między Łodzią a Litzmannstadt. Niemieckie świadectwa z lat 1939–1945”
