Nazwisko laureata lub laureatki XII edycji konkursu poznamy 22 listopada podczas uroczystej gali w Filharmonii Łódzkiej. Autor bądź autorka zwycięskiej publikacji otrzyma nagrodę w wysokości 70 tys. zł na dalsze badania naukowe. Kapituła zdecydowała również o przyznaniu pozostałym finalistom wyróżnień oraz nagród finansowych w wysokości 5 tys. zł.
Piątka finalistów wybrana spośród 81 zgłoszeń
Podczas niejawnego posiedzenia, które odbyło się 4 września w Łodzi, Kapituła Nagrody wyłoniła pięć książek nominowanych do finału XII edycji konkursu. Wyboru dokonano spośród 81 publikacji zgłoszonych przez uczelnie, instytuty naukowe i wydawnictwa z całej Polski.
Do finału zakwalifikowano (w kolejności alfabetycznej według nazwisk autorów):
- „Kalendarium życia i twórczości Zbigniewa Herberta 1924-1998, t. I: 1924-1969 - II:1970-1998”, dr Henryk Citko, Instytut Dokumentacji i Studiów nad Literaturą Polską i Fundacja Akademia Humanistyczna, Instytut Badań Literackich PAN Wydawnictwo, pracę zgłosił Instytut Dokumentacji i Studiów nad Literaturą Polską Oddział Muzeum im. Adama Mickiewicza,
- „Z czułością i wspólnie. Feminizm na XXI wiek”, dr. hab. Aleksandra Derra, prof. UMK, praca wydana i zgłoszona przez Wydawnictwo Naukowe PWN,
- „Karpaty. Opowieść o pewnych górach”, prof. Maciej Janowski, praca wydana i zgłoszona przez Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie,
- „Temida z charakterem. Filozoficznoprawny przewodnik po cnotach sędziowskich”, dr hab. Tomasz Widłak, prof. UG, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego , Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., pracę zgłosiły: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Katedra Teorii i Filozofii Państwa i Prawa Uniwersytetu Gdańskiego,
- „Socjologia cyfrowa. O uspołecznieniu technologii i technologiach uspołecznienia”, dr hab. Renata Włoch, prof. ucz., praca wydana i zgłoszona przez Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Konkurs, który od lat wyznacza standardy polskiej humanistyki
Nagroda im. Pierwszego Rektora Uniwersytetu Łódzkiego Prof. Tadeusza Kotarbińskiego, jest jedynym takim ogólnopolskim wyróżnieniem przyznawanym corocznie autorom i autorkom wybitnych prac z zakresu nauk humanistycznych. Laureat lub laureatka otrzymuje 70 tys. zł z przeznaczeniem na dalszy rozwój działalności naukowej.
Do konkursu książki zgłaszają uczelnie, instytuty Polskiej Akademii Nauk, inne jednostki naukowe oraz wydawnictwa.
W ciągu dotychczasowej historii konkursu głoszono blisko 770 publikacji reprezentujących około 200 ośrodków naukowych i wydawnictw. Kapituła zakwalifikowała do finałów łącznie 60 książek wyróżniających się oryginalnością, odwagą badawczą i wysoką wartością naukową. Nagroda nie tylko docenia ich autorów, lecz także pomaga popularyzować humanistykę i przybliżać wyniki badań szerokiemu gronu odbiorców.
Kiedy świat przyspiesza, humanistyka pomaga go zrozumieć
Kolejne edycje konkursu stanowią dowód na to, że polska humanistyka pozostaje obszarem intensywnych, różnorodnych i wartościowych badań. Wbrew powracającym diagnozom o kryzysie tej dziedziny nauki, liczba zgłoszeń i poziom nominowanych publikacji pokazują jej żywotność oraz znaczenie dla współczesnej debaty publicznej.
Jak podkreśla prof. Rafał Matera, rektor Uniwersytetu Łódzkiego i przewodniczący Kapituły Nagrody:
Nagroda ma być promocją humanistyki. Chcieliśmy się z pracami nominowanymi, a zwłaszcza książką laureata, przebić poza ścisłe grono specjalistów, wyjść z pokoi, w których piszemy książki co prawda opatrzone silnym aparatem naukowym, ale poruszające na tyle ważne tematy, że mogą zainteresować większą część społeczeństwa.
Od początku istnienia Nagrody jej celem jest prezentowanie osiągnięć badaczy i badaczek poza środowiskiem akademickim oraz włączanie najważniejszych idei humanistycznych do szerokiej dyskusji o współczesnym świecie.
Każda edycja konkursu oznacza również wielogodzinne obrady Kapituły, która może wskazać maksymalnie pięć publikacji finałowych. Ostateczne rozstrzygnięcie nie należy do łatwych, ponieważ poziom zgłaszanych książek pozostaje niezmiennie wysoki, a ich autorzy i autorki współtworzą jedno z najciekawszych środowisk naukowych w Polsce.
Prof. Przemysław Czapliński, laureat XI edycji konkursu:
Jak sądzę, taka funkcja ostrzegawcza humanistyki jest niezwykle istotna. Humanistyka jest również od tego, żeby próbować wiązać istniejące rozgardiasze, całą tę wielość elementów, ludzi, przedmiotów, urządzeń, technologii w próbne syntezy (...) Humanistyka nie rozwiązuje problemów, ona pokazuje, gdzie te problemy tkwią.
Jedenaście książek, które zapisały się w historii Nagrody
Tytuł najlepszej książki humanistycznej w poprzednich edycjach konkursu zdobyły:
- Jan Strelau, „Różnice indywidualne. Historia – Determinanty – Zastosowania”
- Ewa Kołodziejczyk, „Amerykańskie powojnie Czesława Miłosza”
- Dorota Sajewska, „Nekroperformans. Kulturowa rekonstrukcja Teatru Wielkiej Wojny”
- Andrzej Friszke, „Sprawa Jedenastu. Uwięzienie przywódców NSZZ «Solidarność» i KSS «KOR» 1981–1984”
- Grzegorz Ziółkowski, „Okrutny teatr samospaleń. Protesty samobójcze w ogniu i ich echa w kulturze współczesnej”
- Jerzy Zajadło, „Minima Iuridica. Refleksje o pewnych (nie)oczywistościach prawniczych”
- Zbigniew Szmyt, „Zbyt głośna historyczność. Użytkowanie przeszłości w Azji Wewnętrznej”
- Maciej Świerkocki, „Łódź Ulissesa”
- Jakub Gałęziowski, „Niedopowiedziane biografie. Polskie dzieci urodzone z powodu wojny”
- Andrzej Turowski, „Radykalne oko. O Witkacym, Kobro, Strzemińskim, Themersonach, Żarnowerównie i innych twórcach sztuki wzbudzającej niepokój”
- Przemysław Czapliński, „Rozbieżne emancypacje. Przewodnik po prozie 1976–2020”.
Patron, który uczynił odpowiedzialność fundamentem myślenia
Patron Nagrody, prof. Tadeusz Kotarbiński, był filozofem, nauczycielem akademickim oraz pierwszym rektorem Uniwersytetu Łódzkiego, pełniącym tę funkcję w latach 1945–1949.
Profesor Kotarbiński należy do grona najwybitniejszych postaci polskiej nauki XX wieku. Pozostawił po sobie nie tylko znaczący dorobek filozoficzny, ale również głęboko humanistyczną refleksję nad człowiekiem, odpowiedzialnością i etycznym działaniem.
Aktualne informacje dotyczące XII edycji Nagrody im. Prof. Tadeusza Kotarbińskiego publikowane są na stronie konkursu oraz na jego profilu w serwisie Facebook.
