Ponad 60 ekspertów z całego świata na spotkaniu projektu MiningImpact w Łodzi
W dniach 8–10 września 2026 r. Uniwersytet Łódzki gościł doroczne spotkanie międzynarodowego konsorcjum MiningImpact – projektu badającego środowiskowe konsekwencje potencjalnej eksploatacji zasobów mineralnych dna oceanicznego Pacyfiku i Atlantyku. W hybrydowym spotkaniu uczestniczyło ponad 63 naukowców i interesariuszy reprezentujących 27 instytucji z 15 krajów.
Badania nad wpływem górnictwa głębinowego na ekosystemy oceaniczne
MiningImpact3 jest trzecią odsłoną wieloletniego programu badań nad skutkami górnictwa głębinowego, realizowanego w ramach JPI Oceans – Joint Programming Initiative Healthy and Productive Seas and Oceans. JPI Oceans jest międzynarodową platformą skupiającą państwa oraz instytucje finansujące badania, której celem jest koordynowanie wspólnych badań i dostarczanie wiedzy potrzebnej do odpowiedzialnego zarządzania morzami i oceanami. MiningImpact3 koncentruje się na dwóch potencjalnych źródłach surowców głębinowych – konkrecjach polimetalicznych oraz masywnych siarczkach dna morskiego – badając zarówno funkcjonowanie związanych z nimi ekosystemów, jak i ich podatność na zaburzenia.
Polski zespół w międzynarodowym projekcie
Wydział Biologii i ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzki jest liderem polskiego konsorcjum projektu, finansowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR). W jego konsorcjum wchodzą również Instytut Oceanologii Polskiej Akademii Nauk oraz Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. Pracami polskiego konsorcjum kieruje prof. Magdalena Błażewicz z Katedry Zoologii Bezkręgowców i Hydrobiologii Uniwersytetu Łódzkiego. Zespół uczestniczy m.in. w badaniach różnorodności biologicznej i struktury zespołów organizmów głębinowych oraz w ocenie ich odpowiedzi na zaburzenia związane z potencjalnym wydobyciem surowców mineralnych z dna oceanicznego.
Jak głębiny reagują na ingerencję człowieka? - Nowe dane z Pacyfiku
Spotkanie w Łodzi było przede wszystkim okazją do podsumowania pierwszego roku wspólnych badań i połączenia wyników uzyskiwanych przez różne zespoły i dyscypliny. Dyskutowano pierwsze dane z tegorocznej ekspedycji MANGAN2026 na Pacyfiku oraz zestawiano je z wynikami wcześniejszych kampanii badawczych.
Jednym z naiwazniejszych pytań, na które próbujemy dziś odpowiedzieć, jest to, czy obserwowana zmiana w ekosystemie głębinowym jest jeszcze częścią jego naturalnej zmienności, czy już śladem naszej ingerencji. To wcale nie jest łatwe do rozstrzygnięcia, bo dno oceaniczne nie jest środowiskiem statycznym i reaguje na procesy zachodzące zarówno lokalnie, jak i tysiące metrów wyżej, w toni wodnej. Chcemy więc nie tylko rozpoznać skutki mechanicznego zaburzenia dna, ale także dowiedzieć się, jak długo taki „ślad” pozostaje zapisany w strukturze i funkcjonowaniu ekosystemu.
- podkreśla prof. dr hab. Magdalena Błażewicz
Ważną część obrad poświęcono również przygotowaniom do kolejnych ekspedycji badawczych. Szczególne znaczenie ma planowana wyprawa SO322 NoduleMonitor3 na statku badawczym RV SONNE. Naukowcy powrócą do miejsc, w których ponad pięć lat wcześniej przeprowadzono pierwszy test kolektora konkrecji polimetalicznych w skali przemysłowej. Ponowne badania tych samych obszarów pozwolą ocenić długoterminową odpowiedź ekosystemu, tempo jego regeneracji oraz możliwe skutki kumulujące się w czasie.
Dialog wokół przyszłości górnictwa głębinowego
MiningImpact3 nie ogranicza się jednak do biologii czy oceanografii. Projekt łączy badania ekologiczne, biogeochemiczne i technologiczne z analizą aspektów społecznych, etycznych i regulacyjnych górnictwa głębinowego. Dlatego ważną częścią łódzkiego spotkania był dialog z osobami i instytucjami reprezentującymi różne perspektywy. Uczestniczyli w nim przedstawiciele JPI Oceans, organizacji pozarządowych, w tym Greenpeace, a także Justyna Zajchowska, doradczyni The Pew Charitable Trusts. Do rozmowy włączono również artystów współpracujących z projektem nad nowymi sposobami komunikowania badań nad głębokim oceanem.
Tak szeroka dyskusja ma znaczenie wykraczające poza komunikację wyników. Konfrontowanie perspektyw naukowców, instytucji publicznych, organizacji społecznych i innych interesariuszy pozwala identyfikować nie tylko zagrożenia biologiczne, ale również społeczne, technologiczne, etyczne, regulacyjne i polityczne związane z potencjalnym rozpoczęciem eksploatacji zasobów dna oceanicznego.
„MiningImpact3 jest projektem interdyscyplinarnym, bo skutków górnictwa głębinowego nie da się zrozumieć z perspektywy jednej dziedziny. Musimy połączyć wiedzę biologów, oceanografów, geochemików i specjalistów od technologii, ale także spojrzeć na problem od strony społecznej, etycznej i regulacyjnej. Dopiero wtedy możemy zobaczyć nie tylko, co może się wydarzyć w głębokim oceanie, ale również jakie pytania powinniśmy sobie zadać, zanim zaczniemy podejmować decyzje dotyczące jego przyszłości.”
- dodaje prof. dr hab. Magdalena Błażewicz
Ostatni dzień spotkania poświęcono właśnie takiemu uporządkowanemu dialogowi i wskazaniu najważniejszych pytań badawczych, na które nauka powinna odpowiedzieć, aby przyszłe decyzje dotyczące górnictwa głębinowego mogły opierać się na możliwie pełnej i wiarygodnej wiedzy.
W tym sensie spotkanie MiningImpact w Łodzi było nie tylko podsumowaniem kolejnego etapu badań, ale także miejscem spotkania nauki z debatą o sposobie, w jaki chcemy korzystać z jednego z najmniej poznanych środowisk naszej planety.
Materiał: prof. dr hab. Magdalena Błażewicz (Katedra Zoologii Bezkręgowców i Hydrobiologii, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ)
Redakcja: Kamila Knol-Michałowska (Centrum Promocji, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ)
Zdjęcia: Mateusz Kowalski (Centrum Promocji, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ)
