Mniej odpadów, ale bez kompromisów w ochronie żywności
Podstawowymi funkcjami opakowania pozostają ochrona produktu, ułatwienie transportu oraz przekazanie informacji konsumentowi. Nowe wymagania środowiskowe nie zastępują tych zadań, lecz muszą być z nimi harmonijnie łączone.
Kierunek ten wyznacza m.in. unijne rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR), stosowane od 12 sierpnia 2026 r., które stawia nacisk na ograniczanie odpadów, ponowne użycie oraz recykling. Producenci muszą uwzględniać cykl życia opakowania już na etapie jego projektowania.
W debacie o ekologii nie można jednak zapominać o samej żywności. Według danych Eurostatu w 2023 r. w Unii Europejskiej powstało ponad 58 mln ton odpadów żywnościowych. Właściwie zaprojektowane opakowanie może ograniczać te straty poprzez lepszą ochronę produktu i wydłużenie jego trwałości. Z tego powodu mniejsze zużycie surowca musi iść w parze z bezpieczeństwem żywności – oceniane powinno być zawsze opakowanie wraz z jego zawartością.
Bakteriofagi – precyzyjna tarcza biologiczna w opakowaniach
Projekt Bio4Pak realizowany jest w ramach programu Horyzont Europa, z finansowaniem z instrumentu EIC Pathfinder Challenges. Celem naukowców jest stworzenie opakowań z materiałów biopochodnych i biodegradowalnych, które dzięki bakteriofagom zyskają właściwości przeciwbakteryjne.
Fagi (bakteriofagi) to wirusy specyficznie zakażające bakterie. W rozwijanym systemie uwalnianie fagów ma być kontrolowane i uruchamiane wyłącznie w odpowiedzi na sygnały pochodzące od docelowych drobnoustrojów. Głównym modelem badawczym projektu jest wykorzystanie bakteriofagów atakujących bakterie z rodzaju Salmonella w opakowaniach przeznaczonych do przechowywania świeżego mięsa drobiowego.
Skala problemu jest ogromna – w 2024 r. w UE zgłoszono 79 703 przypadki salmonellozy u ludzi, co czyni ją drugą najczęściej zgłaszaną chorobą odzwierzęcą. Opakowanie o działaniu przeciwbakteryjnym ma stanowić dodatkową barierę ochronną, wspierającą standardowe zasady higieny i kontroli jakości.
Wyzwania technologiczne i perspektywy
Prace obejmują dwa rodzaje materiałów: folie oraz tacki na żywność. Badacze muszą połączyć wymagania mechaniczne i barierowe opakowań (takie jak wytrzymałość czy przepuszczalność gazów) z zachowaniem pełnej aktywności biologicznej fagów.
Obecnie projekt zmierza do osiągnięcia czwartego poziomu gotowości technologicznej (TRL 4), co oznacza weryfikację skuteczności rozwiązania w warunkach laboratoryjnych. Wyniki te stanowią solidną bazę do podjęcia decyzji o dalszym komercyjnym rozwoju technologii.
O projekcie
Bio4Pak jest projektem badawczo-innowacyjnym koordynowanym przez Uniwersytet Łódzki, realizowanym od 1 października 2025 r. do 30 września 2029 r. Otrzymał finansowanie Unii Europejskiej w ramach programu Horyzont Europa, instrumentu EIC Pathfinder Challenges, na podstawie umowy grantowej nr 101223372.
INFORMACJA NA EUROPEJSKIM FORUM NOWYCH IDEI
Redakcja: Mateusz Kowalski (Centrum Promocji, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ)
Tekst: Dr Karolina Rudnicka, prof. UŁ i dr hab. Przemysław Płociński, prof. UŁ (Katedra Immunologii i Biologii Infekcyjnej, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ)
Zdjęcia: Agencja marketingowa Wykreowani oraz Mateusz Kowalski (Centrum Promocji, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ)
