Okazuje się, że sikora modra (Cyanistes caeruleus) to prawdziwa mistrzyni adaptacji, która w warunkach miejskich radzi sobie na wiele zaskakujących sposobów. W jej gniazdach można czasem znaleźć nie tylko mech, sierść czy pióra – czyli standardowy materiał budulcowy – ale również... niedopałki papierosów.
Dlaczego? W swojej najnowszej publikacji Zespół Katedry Zoologii Doświadczalnej i Biologii Ewolucyjnej próbował eksperymentalnie sprawdzić, czy obecność niedopałków papierosów w gnieździe wpływa na kondycję fizjologiczną piskląt modraszki oraz na liczbę pasożytniczych stawonogów.
Robocza hipoteza zakłada, że ptaki te mogą wykorzystywać tego typu „dodatki”, aby ograniczyć liczbę krwiopijnych ektopasożytów w gniazdach. Wcześniejsze badania pokazały, że modraszki aktywnie wykorzystują rośliny aromatyczne jako naturalne repelenty, chroniąc w ten sposób swoje lęgi przed pasożytami.
W przypadku niedopałków papierosów podobną funkcję może pełnić nikotyna (wraz z wieloma substancjami smolistymi), która działa toksycznie na wiele bezkręgowców i może zmniejszać ich liczebność w gnieździe. Takie zachowanie może być związane ze zmianami zachodzącymi w środowisku pod wpływem działalności człowieka.
Ptaki prawdopodobnie korzystają z dostępnego materiału pochodzenia antropogenicznego o właściwościach odstraszających – podobnie jak w naturze używają roślin aromatycznych – aby chronić zarówno swoje pisklęta, jak i siebie.
Więcej informacji:
Glądalski M., Norte AC, Bartos M., Demeško I, Kaliński A., Markowski M., Skwarska J., Wawrzyniak J., Zieliński P., Pietrala M., Bańbura J. 2026. Urban blue tit nests and cigarette butts: accidental litter or adaptive behaviour? Animal Behaviour 233, 123464, doi: https://doi.org/10.1016/j.anbehav.2026.123464
Źródła:
- https://www.reddit.com/r/mildlyinteresting/comments/ubf1fe/a_bird_is_raising_its_babies_in_a_cigarette/
- Mennerat, A., Perret, P., Bourgault, P., Blondel, J., Gimenez, O., Thomas, W. D., Heeb, P., & Lambrechts, M. M. (2009). Aromatic plants in nests of blue tits: Positive effects on nestlings. Animal Behaviour, 77(3), 569—574. doi.org 10.1016/j.anbehav.2008.11.008
- Glądalski, M., Bańbura, M., Kaliński, A., Markowski, M., Skwarska, J., Wawrzyniak, J., Zieliński, P., & Bańbura, J. (2020). Consequences of experimental addition of fresh, aromatic plants into nests of blue tits (Cyanistes caeruleus) on the physiological condition of nestlings. Behavioral Ecology and Sociobiology, 74(29). https://doi.org/10.1007/s00265-020-2812-7
Tekst: Maria Pietrala (Szkoła Doktorska BioMedChem Uniwersytetu Łódzkiego i Instytutów Polskiej Akademii Nauk w Łodzi)
Zdjęcia: dr hab. Michał Glądalski (Katedra Zoologii Doświadczalnej i Biologii Ewolucyjnej)
Redakcja: Mateusz Kowalski (Centrum Promocji, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ)
